Kavi Kaavya Kadambakam
Explore classical Sanskrit poets and their works
About This Project
[Edit this section to describe your project. This is a placeholder for project information that you will fill in.]
Overview
100
Poets
227
Works
17
Genres
Genre Distribution
Additional Information
[Add markdown files in the home/ directory to include additional content here.]
Explore
1. जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ॥ jananī janmabhūmiśca svargādapi garīyasī ॥ Mother and birthplace are greater than heaven.— Vālmīki • Rāmāyaṇaते विरलाः सत्पुरुषाः स्नेहो येषामभिन्नमुखरागः । अनुदिवसवर्धमानः पुत्रेष्वृणमिव हि सङ्क्रामेत् ॥ [गाथासप्तशती - २.१३] te viralāḥ satpuruṣāḥ sneho yeṣāmabhinnamukharāgaḥ । anudivasavardhamānaḥ putreṣvṛṇamiva hi saṅkrāmet ॥ [gāthāsaptaśatī - 2.13] They are rarely good men, in whose friendships the attachment does not f...— Sātavāhana • Gāthāsaptaśatī1. द्वन्द्वानि सर्वस्य यतः प्रसक्तान्यलाभलाभप्रभृतीनि लोके । अतोऽपि नैकान्तसुखोऽस्ति कश्चिन्नैकान्तदुःखः पुरुषः पृथिव्याम् ॥ [बुद्धचरितम् ११.४३] dvandvāni sarvasya yataḥ prasaktānyalābhalābhaprabhṛtīni loke । ato'pi naikāntasukho'sti kaścinnaikāntaduḥkhaḥ puruṣaḥ pṛthivyām ॥ [buddhacaritam 11.43] Since the dualities...— Aśvaghoṣa • Buddhacarita, the story of Buddha was a Mahākāvya written...1. निरात्मके भेदिनि सारहीने दुःखे कृतघ्ने सतताशुचौ च । देहे परस्मायुपयुज्यमाने न प्रीतिमान्यो न विचक्षणः सः ॥ [जातकमाला – २२] nirātmake bhedini sārahīne duḥkhe kṛtaghne satatāśucau ca । dehe parasmāyupayujyamāne na prītimānyo na vicakṣaṇaḥ saḥ ॥ [jātakamālā – 22] Though the body has no separate soul, [though] it is...— Āryaśūra • Jātakamālā ("Garland of Birth Stories”)1. मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्टवत् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः ॥ [पञ्चतन्त्रम्] mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭavat । ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ ॥ [pañcatantram] A man who treats another woman like a mother, another's property like a stick, and all human being like himself is ca...— Viṣṇuśarmā • Pañcatantra1. मिथ्यादृष्टिर्नास्तिकता व्यापादो द्रोहचिन्तनम् [अमरकोषः - ] False doctrine is atheism and wish to injure is an evil intent.— Amarasiṃha • Nāmalingānuśāsana- popularly known as Amarakośa1. प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचेः प्रारभ्य विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः । विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारब्धमुत्तमगुणास्त्वमिवोद्वहन्ति ॥ [मुद्राराक्षसम् – २.१७] prārabhyate na khalu vighnabhayena nīceḥ prārabhya vighnavihatā viramanti madhyāḥ । vighnaiḥ punaḥ punarapi pratihanyamānāḥ prārabdhamuttamaguṇāst...— Viśākhadatta • Mudrārākṣasa1. शक्यो वारयितुं जलेन हुतभुक् छत्रेण सूर्यातपः । नागेन्द्रो निशिताङ्कुशेन समदो दण्डेन गौर्गर्दभः ॥ व्याधिर्भेषजसंग्रहैश्च विविधैर्मन्त्रैः प्रयोगैर्विषम् । सर्वस्यौषधमस्ति शास्त्रविहितं मूर्खस्य नास्त्यौषधम् ॥ [नीतिशतकम् - ११ ] śakyo vārayituṃ jalena hutabhuk chatreṇa sūryātapaḥ । nāgendro niśitāṅkuśena samado daṇḍ...— Bhartṛhari • The Subhāṣitatriśatī1. ऋषीणां लोकपालानामार्यस्य मम चाग्रतः। अग्नौ शुद्धिं गता देवी किन्तु लोको निरङ्कुशः॥ (कुन्दमाला - प्रथमोङ्कः – १३ ) [Though] In the presence of the sages, the rulers of the worlds, and of the noble one [Brother Rama] and of me, goddess [Sītā] was purified in the fire but the world is tyrannical.— Dinnāga • Kundamāla1. सहसा विदधीत न क्रियाम् अविवेकः परमापदां पदम् । वृणते हि विमृश्यकारिणं गुणलुब्धाः स्वयमेव संपदः ॥ [किरातार्जुनीयम् – २.३०] sahasā vidadhīta na kriyām avivekaḥ paramāpadāṃ padam । vṛṇate hi vimṛśyakāriṇaṃ guṇalubdhāḥ svayameva saṃpadaḥ ॥ [kirātārjunīyam – 2.30] One should not do anything precipitately; want of deli...— Bhāravi • KirātārjunīyamPoet Bhaṭṭi was not only adept in the figures of speech and sense. He was also very conversant with the various types of Yamakas and the language is very pleasant due to the variety of Yamakas. This is where the same set of consonants are repeated or the same set of letters are repeated with different meanings or pa...— Bhaṭṭi • Rāvaṇavadha or RāmacaritaBāṇa’s style is known as Pāñcālavṛtti, in which long compounds and also short sentences appear. In Kādambarī, his starting sentence describing king Śūdraka is a testament to the greatness of his style. The sentence is like this - āsīdaśeṣanarapatiśirassamabhyarcitaśāsanaḥ pākaśāsana ivāparaḥ caturudadhimālāmekhalāyā...— Bāṇa • The most famous works of Poet Bāṇa were Harṣacharita and...प्रदाय वित्तमर्थिभ्यः स यशोधनमादितः । सतां विश्वजनीनानाम् इदमस्खलितं व्रतम् ॥ [काव्यालङ्कारः - ३.४२] pradāya vittamarthibhyaḥ sa yaśodhanamāditaḥ । satāṃ viśvajanīnānām idamaskhalitaṃ vratam ॥ [kāvyālaṅkāraḥ - 3.42] Having bestowed wealth upon the beggars, obtaining riches of fame is the infallible vow of the virtuous.— Bhāmaha • Kāvyālaṅkāra1. स्त्रियो न पुंसामुदयस्य साधनं त एव तद्धामविभूतिहेतवः । तटिद्वियुक्तोऽपि घनः प्रजृम्भते विना न मेघं विलसन्ति विद्युतः ॥ [जानकीहरणम् – ९.५] striyo na puṃsāmudayasya sādhanaṃ ta eva taddhāmavibhūtihetavaḥ । taṭidviyukto'pi ghanaḥ prajṛmbhate vinā na meghaṃ vilasanti vidyutaḥ ॥ [jānakīharaṇam – 9.5] Women are not the...— Kūmāradāsa • JānakīharaṇamMattavilāsa is also notable for its use of elaborate stagecraft, including detailed descriptions of sets and costumes, as well as instructions for music and dance. This attention to detail in the staging of the play reflects the importance of visual and performative elements in Sanskrit drama.— Mahendravikramavarmā • Mattavilāsa1. अस्तव्यस्तत्वशून्यो निजरुचिरनिशानश्वरः कर्तुमीशः। विश्वं वेश्मेव दीपः प्रतिहततिमिरं यः प्रदेशस्थितोऽपि । दिक्कालापेक्षयासौ त्रिभुवनमटतस्तिग्मभानोर्नवाख्याम्| यातः शातक्रतव्यां दिशि दिशतु शिवं सोऽर्चिषामुद्गमो वः| [सूर्यशतकम् - १८] astavyastatvaśūnyo nijaruciraniśānaśvaraḥ kartumīśaḥ। viśvaṃ veśmeva dīpaḥ pratihat...— Mayūrabhaṭṭa • Sūryaśatakam1. तदल्पमपि नापेक्ष्यं काव्ये दुष्टं कथञ्चन। स्याद् वपुः सुन्दरमपि श्वित्रेणैकेन दुर्भगम्॥ [काव्यादर्शः -१.७] There should not be even the slightest useless or defective element in the composition, [because] it destroys all the efforts made. Just like white leprosy makes a beautiful body ugly.— Daṇḍī • Avantisundarī1. गच्छन्तमेनं विनयस्य पाशैः तीव्राणि दुःखान्यनुभावयन्ती (कदम्बरीकथासारः - सर्गः – ८ – श्लोकः - ६७) He feels intense pain, who walks on the path of humility. 2. विचित्रा वेधसः सृष्टिः विचित्रा कर्मवासना। विचित्रस्तद्विपाकश्च विचित्रः कालपर्ययः॥ (कदम्बरीकथासारः - सर्गः – १ – श्लोकः - ४३) The creation of the Creator i...— Abhinanda • Kādambarī Kathāsāra1. सुखं वा दुःखं वा किमिव हि जगत्यस्ति नियतं विवेकप्रध्वंसाद्भवति सुखदुःखव्यतिकरः । मनोवृत्तिः पुंसां जगति जयिनी कापि महतां यथा दुःखं दुःखं सुखमपि सुखं वा न भवति ॥ [चण्डकौशिकम् - ४.२९] sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā kimiva hi jagatyasti niyataṃ vivekapradhvaṃsādbhavati sukhaduḥkhavyatikaraḥ । manovṛttiḥ puṃsāṃ jagati jayinī k...— Āryakṣemīśvara • Caṇḍakauśika.1. ग्रावाणो मणयो हरिर्जलचरो लक्ष्मीः पयोमानुषी । मुक्तौघाः सिकताः प्रवाललतिकाः शैवालमम्भः सुधा ॥ तीरे कल्पमहीरुहाः किमपरं नाम्नापि रत्नाकरः । दूरे कर्णरसायनं निकटतस्तृष्णापि नो शाम्यति ॥ [भल्लटशतकम् – ५० ] grāvāṇo maṇayo harirjalacaro lakṣmīḥ payomānuṣī । muktaughāḥ sikatāḥ pravālalatikāḥ śaivālamambhaḥ sudhā ॥ tīre...— Bhallaṭa • Bhallaṭaśataka1. यान्ति न्यायप्रवृत्तस्य तिर्यञ्चोऽपि सहायताम् । अपन्थानं तु गच्छन्तं सोदरोऽपि विमुञ्चति ॥ [अनर्घराघवम् - १.४] yānti nyāyapravṛttasya tiryañco'pi sahāyatām । apanthānaṃ tu gacchantaṃ sodaro'pi vimuñcati ॥ [anargharāghavam - 1.4] When the time comes for one who lives on the path of justice, even animals help. But i...— Murāri • Anargharāghava1. बालं वर्षीयांसमाढ्यं दरिद्रं धीरं भीरुं सज्जनं दुर्जनं च । अश्नात्येकः कृष्णवर्त्मेव कक्षं सर्वग्रासी निर्विवेकः कृतान्तः ॥ [धर्मशर्माभ्युदयः २० – २०] bālaṃ varṣīyāṃsamāḍhyaṃ daridraṃ dhīraṃ bhīruṃ sajjanaṃ durjanaṃ ca । aśnātyekaḥ kṛṣṇavartmeva kakṣaṃ sarvagrāsī nirvivekaḥ kṛtāntaḥ ॥ [dharmaśarmābhyudayaḥ 20 – 2...— Haricandra • Dharmaśarmābhyudhāya1. भारती संस्कृतप्रायो वाग्व्यापारो नटाश्रयः। भेदैः प्ररोचनायुक्तैः वीथीप्रहसनामुखैः॥ [दशरूपकम् - ३.५] bhāratī saṃskṛtaprāyo vāgvyāpāro naṭāśrayaḥ। bhedaiḥ prarocanāyuktaiḥ vīthīprahasanāmukhaiḥ॥ [daśarūpakam - 3.5] bhāratī, the business of speech and the refuge of the actor is almost Sanskrit with laudation of the...— Dhanañjaya • Daśarūpaka1. साहित्यपाथे निधिमन्थनोत्थं कर्णामृतं रक्षत हे कवीन्द्राः । यत्तस्य दैत्या इव लुण्ठनाय काव्यार्थचोराः प्रगुणीभवन्ति ॥ [विक्रमाङ्कदेवचरितम् ] sāhityapāthe nidhimanthanotthaṃ karṇāmṛtaṃ rakṣata he kavīndrāḥ । yattasya daityā iva luṇṭhanāya kāvyārthacorāḥ praguṇībhavanti ॥ [vikramāṅkadevacaritam] O great poets, prote...— Bilhaṇa • Vikramāṇkadevacaritam1. गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः। उत्पथप्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते॥ २२॥ [प्रबोधचन्द्रोदयम् - प्रथमोङ्कः - २२] Even a teacher is prescribed to be abandoned, who is proud of wealth and other possessions and does not know his rights as well who has gone astray. 2. सम्मोहयन्ति मदयन्ति बिडम्बयन्ति। निर्भर्त्सयन्...— Kriṣṇamiśra • Prabōdhācāndrōdaya1. औदार्यं सदने नयो गुणिजने लज्जा कुलस्त्रीजने । सत्काव्यं वदने मदो द्विरदने पुंस्कोकिलः कानने रोलम्बः समले नखाङ्करचना कान्ताकपोलस्थले । तन्वी तल्पतले भवानपि विभो भूमण्डले मण्डनम् ॥ [राजेन्द्रकर्णपूर - ५४] Generosity in the house, humility in the virtuous, modesty in the woman of the family, good poetry in the face,...— Śambhukavi • Rājendrakarṇapūra1. विरज्यकामभोगेषु विमुच्य वपुषि स्पृहाम् । यस्य चित्तं स्थिरीभूतं स हि ध्याता प्रशस्यते ॥ [ज्ञानर्णवः] virajyakāmabhogeṣu vimucya vapuṣi spṛhām । yasya cittaṃ sthirībhūtaṃ sa hi dhyātā praśasyate ॥ [jñānarṇavaḥ] For him whose mind is steady, renouncing the pleasures of lust, and releasing desire for the body, is pr...— Śubhacandra • Jñānārṇava1. रत्नत्रयविशुद्धः सन् पात्रस्नेही परार्थकृत् । परिपालितधर्मो हि भवाब्धेस्तारको गुरुः ॥ [क्षत्रचूडामणिः - २.३०] ratnatrayaviśuddhaḥ san pātrasnehī parārthakṛt । paripālitadharmo hi bhavābdhestārako guruḥ ॥ [kṣatracūḍāmaṇiḥ - 2.30] The person being pure like a jewel-traid, affectionate to worthy person, doing the we...— Vādībhasiṁha • Kṣatracūḍāmaṇi1. क्षणभङ्गुरवृत्तिजीवितं भवभाजामिति नात्र विस्मयः । तदिहाद्भुतमेतदीदृशं यदर्वस्यद्भिरपि प्रमुह्यते ॥ [चन्द्रप्रभचरितम् - १.६७] kṣaṇabhaṅguravṛttijīvitaṃ bhavabhājāmiti nātra vismayaḥ । tadihādbhutametadīdṛśaṃ yadarvasyadbhirapi pramuhyate ॥ [candraprabhacaritam - 1.67]— Vīranandi • Candraprabhacarita1. जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ॥ jananī janmabhūmiśca svargādapi garīyasī ॥ Mother and birthplace are greater than heaven.— Vālmīki • Rāmāyaṇaते विरलाः सत्पुरुषाः स्नेहो येषामभिन्नमुखरागः । अनुदिवसवर्धमानः पुत्रेष्वृणमिव हि सङ्क्रामेत् ॥ [गाथासप्तशती - २.१३] te viralāḥ satpuruṣāḥ sneho yeṣāmabhinnamukharāgaḥ । anudivasavardhamānaḥ putreṣvṛṇamiva hi saṅkrāmet ॥ [gāthāsaptaśatī - 2.13] They are rarely good men, in whose friendships the attachment does not f...— Sātavāhana • Gāthāsaptaśatī1. द्वन्द्वानि सर्वस्य यतः प्रसक्तान्यलाभलाभप्रभृतीनि लोके । अतोऽपि नैकान्तसुखोऽस्ति कश्चिन्नैकान्तदुःखः पुरुषः पृथिव्याम् ॥ [बुद्धचरितम् ११.४३] dvandvāni sarvasya yataḥ prasaktānyalābhalābhaprabhṛtīni loke । ato'pi naikāntasukho'sti kaścinnaikāntaduḥkhaḥ puruṣaḥ pṛthivyām ॥ [buddhacaritam 11.43] Since the dualities...— Aśvaghoṣa • Buddhacarita, the story of Buddha was a Mahākāvya written...1. निरात्मके भेदिनि सारहीने दुःखे कृतघ्ने सतताशुचौ च । देहे परस्मायुपयुज्यमाने न प्रीतिमान्यो न विचक्षणः सः ॥ [जातकमाला – २२] nirātmake bhedini sārahīne duḥkhe kṛtaghne satatāśucau ca । dehe parasmāyupayujyamāne na prītimānyo na vicakṣaṇaḥ saḥ ॥ [jātakamālā – 22] Though the body has no separate soul, [though] it is...— Āryaśūra • Jātakamālā ("Garland of Birth Stories”)1. मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्टवत् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः ॥ [पञ्चतन्त्रम्] mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭavat । ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ ॥ [pañcatantram] A man who treats another woman like a mother, another's property like a stick, and all human being like himself is ca...— Viṣṇuśarmā • Pañcatantra1. मिथ्यादृष्टिर्नास्तिकता व्यापादो द्रोहचिन्तनम् [अमरकोषः - ] False doctrine is atheism and wish to injure is an evil intent.— Amarasiṃha • Nāmalingānuśāsana- popularly known as Amarakośa1. प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचेः प्रारभ्य विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः । विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारब्धमुत्तमगुणास्त्वमिवोद्वहन्ति ॥ [मुद्राराक्षसम् – २.१७] prārabhyate na khalu vighnabhayena nīceḥ prārabhya vighnavihatā viramanti madhyāḥ । vighnaiḥ punaḥ punarapi pratihanyamānāḥ prārabdhamuttamaguṇāst...— Viśākhadatta • Mudrārākṣasa1. शक्यो वारयितुं जलेन हुतभुक् छत्रेण सूर्यातपः । नागेन्द्रो निशिताङ्कुशेन समदो दण्डेन गौर्गर्दभः ॥ व्याधिर्भेषजसंग्रहैश्च विविधैर्मन्त्रैः प्रयोगैर्विषम् । सर्वस्यौषधमस्ति शास्त्रविहितं मूर्खस्य नास्त्यौषधम् ॥ [नीतिशतकम् - ११ ] śakyo vārayituṃ jalena hutabhuk chatreṇa sūryātapaḥ । nāgendro niśitāṅkuśena samado daṇḍ...— Bhartṛhari • The Subhāṣitatriśatī1. ऋषीणां लोकपालानामार्यस्य मम चाग्रतः। अग्नौ शुद्धिं गता देवी किन्तु लोको निरङ्कुशः॥ (कुन्दमाला - प्रथमोङ्कः – १३ ) [Though] In the presence of the sages, the rulers of the worlds, and of the noble one [Brother Rama] and of me, goddess [Sītā] was purified in the fire but the world is tyrannical.— Dinnāga • Kundamāla1. सहसा विदधीत न क्रियाम् अविवेकः परमापदां पदम् । वृणते हि विमृश्यकारिणं गुणलुब्धाः स्वयमेव संपदः ॥ [किरातार्जुनीयम् – २.३०] sahasā vidadhīta na kriyām avivekaḥ paramāpadāṃ padam । vṛṇate hi vimṛśyakāriṇaṃ guṇalubdhāḥ svayameva saṃpadaḥ ॥ [kirātārjunīyam – 2.30] One should not do anything precipitately; want of deli...— Bhāravi • KirātārjunīyamPoet Bhaṭṭi was not only adept in the figures of speech and sense. He was also very conversant with the various types of Yamakas and the language is very pleasant due to the variety of Yamakas. This is where the same set of consonants are repeated or the same set of letters are repeated with different meanings or pa...— Bhaṭṭi • Rāvaṇavadha or RāmacaritaBāṇa’s style is known as Pāñcālavṛtti, in which long compounds and also short sentences appear. In Kādambarī, his starting sentence describing king Śūdraka is a testament to the greatness of his style. The sentence is like this - āsīdaśeṣanarapatiśirassamabhyarcitaśāsanaḥ pākaśāsana ivāparaḥ caturudadhimālāmekhalāyā...— Bāṇa • The most famous works of Poet Bāṇa were Harṣacharita and...प्रदाय वित्तमर्थिभ्यः स यशोधनमादितः । सतां विश्वजनीनानाम् इदमस्खलितं व्रतम् ॥ [काव्यालङ्कारः - ३.४२] pradāya vittamarthibhyaḥ sa yaśodhanamāditaḥ । satāṃ viśvajanīnānām idamaskhalitaṃ vratam ॥ [kāvyālaṅkāraḥ - 3.42] Having bestowed wealth upon the beggars, obtaining riches of fame is the infallible vow of the virtuous.— Bhāmaha • Kāvyālaṅkāra1. स्त्रियो न पुंसामुदयस्य साधनं त एव तद्धामविभूतिहेतवः । तटिद्वियुक्तोऽपि घनः प्रजृम्भते विना न मेघं विलसन्ति विद्युतः ॥ [जानकीहरणम् – ९.५] striyo na puṃsāmudayasya sādhanaṃ ta eva taddhāmavibhūtihetavaḥ । taṭidviyukto'pi ghanaḥ prajṛmbhate vinā na meghaṃ vilasanti vidyutaḥ ॥ [jānakīharaṇam – 9.5] Women are not the...— Kūmāradāsa • JānakīharaṇamMattavilāsa is also notable for its use of elaborate stagecraft, including detailed descriptions of sets and costumes, as well as instructions for music and dance. This attention to detail in the staging of the play reflects the importance of visual and performative elements in Sanskrit drama.— Mahendravikramavarmā • Mattavilāsa1. अस्तव्यस्तत्वशून्यो निजरुचिरनिशानश्वरः कर्तुमीशः। विश्वं वेश्मेव दीपः प्रतिहततिमिरं यः प्रदेशस्थितोऽपि । दिक्कालापेक्षयासौ त्रिभुवनमटतस्तिग्मभानोर्नवाख्याम्| यातः शातक्रतव्यां दिशि दिशतु शिवं सोऽर्चिषामुद्गमो वः| [सूर्यशतकम् - १८] astavyastatvaśūnyo nijaruciraniśānaśvaraḥ kartumīśaḥ। viśvaṃ veśmeva dīpaḥ pratihat...— Mayūrabhaṭṭa • Sūryaśatakam1. तदल्पमपि नापेक्ष्यं काव्ये दुष्टं कथञ्चन। स्याद् वपुः सुन्दरमपि श्वित्रेणैकेन दुर्भगम्॥ [काव्यादर्शः -१.७] There should not be even the slightest useless or defective element in the composition, [because] it destroys all the efforts made. Just like white leprosy makes a beautiful body ugly.— Daṇḍī • Avantisundarī1. गच्छन्तमेनं विनयस्य पाशैः तीव्राणि दुःखान्यनुभावयन्ती (कदम्बरीकथासारः - सर्गः – ८ – श्लोकः - ६७) He feels intense pain, who walks on the path of humility. 2. विचित्रा वेधसः सृष्टिः विचित्रा कर्मवासना। विचित्रस्तद्विपाकश्च विचित्रः कालपर्ययः॥ (कदम्बरीकथासारः - सर्गः – १ – श्लोकः - ४३) The creation of the Creator i...— Abhinanda • Kādambarī Kathāsāra1. सुखं वा दुःखं वा किमिव हि जगत्यस्ति नियतं विवेकप्रध्वंसाद्भवति सुखदुःखव्यतिकरः । मनोवृत्तिः पुंसां जगति जयिनी कापि महतां यथा दुःखं दुःखं सुखमपि सुखं वा न भवति ॥ [चण्डकौशिकम् - ४.२९] sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā kimiva hi jagatyasti niyataṃ vivekapradhvaṃsādbhavati sukhaduḥkhavyatikaraḥ । manovṛttiḥ puṃsāṃ jagati jayinī k...— Āryakṣemīśvara • Caṇḍakauśika.1. ग्रावाणो मणयो हरिर्जलचरो लक्ष्मीः पयोमानुषी । मुक्तौघाः सिकताः प्रवाललतिकाः शैवालमम्भः सुधा ॥ तीरे कल्पमहीरुहाः किमपरं नाम्नापि रत्नाकरः । दूरे कर्णरसायनं निकटतस्तृष्णापि नो शाम्यति ॥ [भल्लटशतकम् – ५० ] grāvāṇo maṇayo harirjalacaro lakṣmīḥ payomānuṣī । muktaughāḥ sikatāḥ pravālalatikāḥ śaivālamambhaḥ sudhā ॥ tīre...— Bhallaṭa • Bhallaṭaśataka1. यान्ति न्यायप्रवृत्तस्य तिर्यञ्चोऽपि सहायताम् । अपन्थानं तु गच्छन्तं सोदरोऽपि विमुञ्चति ॥ [अनर्घराघवम् - १.४] yānti nyāyapravṛttasya tiryañco'pi sahāyatām । apanthānaṃ tu gacchantaṃ sodaro'pi vimuñcati ॥ [anargharāghavam - 1.4] When the time comes for one who lives on the path of justice, even animals help. But i...— Murāri • Anargharāghava1. बालं वर्षीयांसमाढ्यं दरिद्रं धीरं भीरुं सज्जनं दुर्जनं च । अश्नात्येकः कृष्णवर्त्मेव कक्षं सर्वग्रासी निर्विवेकः कृतान्तः ॥ [धर्मशर्माभ्युदयः २० – २०] bālaṃ varṣīyāṃsamāḍhyaṃ daridraṃ dhīraṃ bhīruṃ sajjanaṃ durjanaṃ ca । aśnātyekaḥ kṛṣṇavartmeva kakṣaṃ sarvagrāsī nirvivekaḥ kṛtāntaḥ ॥ [dharmaśarmābhyudayaḥ 20 – 2...— Haricandra • Dharmaśarmābhyudhāya1. भारती संस्कृतप्रायो वाग्व्यापारो नटाश्रयः। भेदैः प्ररोचनायुक्तैः वीथीप्रहसनामुखैः॥ [दशरूपकम् - ३.५] bhāratī saṃskṛtaprāyo vāgvyāpāro naṭāśrayaḥ। bhedaiḥ prarocanāyuktaiḥ vīthīprahasanāmukhaiḥ॥ [daśarūpakam - 3.5] bhāratī, the business of speech and the refuge of the actor is almost Sanskrit with laudation of the...— Dhanañjaya • Daśarūpaka1. साहित्यपाथे निधिमन्थनोत्थं कर्णामृतं रक्षत हे कवीन्द्राः । यत्तस्य दैत्या इव लुण्ठनाय काव्यार्थचोराः प्रगुणीभवन्ति ॥ [विक्रमाङ्कदेवचरितम् ] sāhityapāthe nidhimanthanotthaṃ karṇāmṛtaṃ rakṣata he kavīndrāḥ । yattasya daityā iva luṇṭhanāya kāvyārthacorāḥ praguṇībhavanti ॥ [vikramāṅkadevacaritam] O great poets, prote...— Bilhaṇa • Vikramāṇkadevacaritam1. गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः। उत्पथप्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते॥ २२॥ [प्रबोधचन्द्रोदयम् - प्रथमोङ्कः - २२] Even a teacher is prescribed to be abandoned, who is proud of wealth and other possessions and does not know his rights as well who has gone astray. 2. सम्मोहयन्ति मदयन्ति बिडम्बयन्ति। निर्भर्त्सयन्...— Kriṣṇamiśra • Prabōdhācāndrōdaya1. औदार्यं सदने नयो गुणिजने लज्जा कुलस्त्रीजने । सत्काव्यं वदने मदो द्विरदने पुंस्कोकिलः कानने रोलम्बः समले नखाङ्करचना कान्ताकपोलस्थले । तन्वी तल्पतले भवानपि विभो भूमण्डले मण्डनम् ॥ [राजेन्द्रकर्णपूर - ५४] Generosity in the house, humility in the virtuous, modesty in the woman of the family, good poetry in the face,...— Śambhukavi • Rājendrakarṇapūra1. विरज्यकामभोगेषु विमुच्य वपुषि स्पृहाम् । यस्य चित्तं स्थिरीभूतं स हि ध्याता प्रशस्यते ॥ [ज्ञानर्णवः] virajyakāmabhogeṣu vimucya vapuṣi spṛhām । yasya cittaṃ sthirībhūtaṃ sa hi dhyātā praśasyate ॥ [jñānarṇavaḥ] For him whose mind is steady, renouncing the pleasures of lust, and releasing desire for the body, is pr...— Śubhacandra • Jñānārṇava1. रत्नत्रयविशुद्धः सन् पात्रस्नेही परार्थकृत् । परिपालितधर्मो हि भवाब्धेस्तारको गुरुः ॥ [क्षत्रचूडामणिः - २.३०] ratnatrayaviśuddhaḥ san pātrasnehī parārthakṛt । paripālitadharmo hi bhavābdhestārako guruḥ ॥ [kṣatracūḍāmaṇiḥ - 2.30] The person being pure like a jewel-traid, affectionate to worthy person, doing the we...— Vādībhasiṁha • Kṣatracūḍāmaṇi1. क्षणभङ्गुरवृत्तिजीवितं भवभाजामिति नात्र विस्मयः । तदिहाद्भुतमेतदीदृशं यदर्वस्यद्भिरपि प्रमुह्यते ॥ [चन्द्रप्रभचरितम् - १.६७] kṣaṇabhaṅguravṛttijīvitaṃ bhavabhājāmiti nātra vismayaḥ । tadihādbhutametadīdṛśaṃ yadarvasyadbhirapi pramuhyate ॥ [candraprabhacaritam - 1.67]— Vīranandi • Candraprabhacarita